Πρόγραμμα Άρτεμις

Πρόγραμμα «Αρτεμις»: Τι είναι, πώς λειτουργεί και πώς βοηθά το κυνήγι

ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗΣ ΚΑΡΠΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΘΗΡΑΜΑΤΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΩΝ
Τι είναι το πρόγραμμα «Αρτεμις»; Το πρόγραμμα «Αρτεμις» είναι μια διαρκής μελέτη παρακολούθησης των θηραματικών πληθυσμών και καταγραφής της κυνηγετικής κάρπωσης. Το πρόγραμμα αυτό διανύει τώρα τον πέμπτο χρόνο της ζωής του, εκπονείται από την Κ.Σ.Ε. και ονομάστηκε «Αρτεμις» προς τιμήν της Θεάς προστάτιδας του κυνηγίου, επειδή αποτελεί την πρώτη μελέτη με πανελλήνια εμβέλεια που εκπονείται με αντικείμενο το κυνήγι. Σκοποί της μελέτης αυτής είναι:
Η εκτίμηση κατ’ αρχάς της εθνικής κυνηγετικής κάρπωσης δηλ. του συνολικού αριθμού των θηραμάτων κατά είδος, που θηρεύονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Στη συνέχεια η εκτίμηση της κυνηγετικής κάρπωσης σε επίπεδο γεωγραφικών διαμερισμάτων μέχρι να φθάσει στο επίπεδο νομού. Η καταγραφή διαφόρων χαρακτηριστικών της κυνηγετικής δραστηριότητας, όπως η κυνηγετική ζήτηση κατά θήραμα και γεωγραφική ενότητα, ο συνολικός αριθμός των εξορμήσεων του μέσου κυνηγού τον χρόνο, ο μέσος χρόνος μιας κυνηγετικής εξόρμησης και από ποιους παράγοντες επηρεάζεται, ποια είναι η διασπορά των κυνηγών στον Ελλαδικό χώρο και πως αυτή διαφοροποιείται μεταξύ των κατοίκων των μεγάλων αστικών κέντρων και της επαρχίας, πόσα φυσίγγια και πως, καταναλώνονται ανά εξόρμηση και συνολικά, πως κυμαίνεται ο αριθμός των κυνηγών της παρέας σε σχέση με το θήραμα, κ.α.

Ο αριθμητικός προσδιορισμός των δεικτών θηραματικής αφθονίας, ώστε συγκρινόμενοι στατιστικά από χρονιά σε χρονιά να εξάγονται συμπεράσματα για την πορεία των θηραματικών πληθυσμών (τάση αύξησης ή μείωσης). Τέτοιοι δείκτες είναι: ο μέσος αριθμός των θηραμάτων που συναντά ο κυνηγός σε μια του εξόρμηση και ο μέσος αριθμός των θηραμάτων που θηρεύει ο κυνηγός σε μια του εξόρμηση. Επίσης ο μέσος αριθμός των πουλιών του κοπαδιού για τις πέρδικες, όταν υπολογιστεί για τις πρώτες μέρες της κυνηγετικής περιόδου (~ 15 Σεπτ.) είναι δείκτης επιτυχίας της αναπαραγωγής και όταν υπολογιστεί για το τέλος της περιόδου (~ 30 Νοεμβ.) δείχνει την ικανότητα επιβίωσης του κοπαδιού τον χειμώνα. Η μελέτη της εισόδου ορισμένων θηρευσίμων αποδημητικών στη χώρα μας, όπως της μπεκάτσας, της φάσσας, των τσιχλών, των παπιών κ.α., καθώς και η έξοδος κάποιων άλλων όπως το ορτύκι, το τρυγόνι κ.ά..

Πως λειτουργεί;

Για την συλλογή των στοιχείων τυπώνεται κάθε χρόνο ένα ειδικά σχεδιασμένο έντυπο το «Στατιστικό ερωτηματολόγιο κυνηγού», το οποίο διανέμεται στους κυνηγούς δια μέσου του δικτύου των κυνηγετικών συλλόγων, δια μέσου των κυνηγετικών περιοδικών και απ’ ευθείας με το ταχυδρομείο. Οι κυνηγοί το συμπληρώνουν κατά τη διάρκεια της κυνηγετικής περιόδου και το επιστρέφουν στην Κ.Σ.Ε., όπου μια ομάδα ειδικών επιστημόνων επεξεργάζονται με ηλεκτρονικό υπολογιστή τα στοιχεία και εξάγουν τα αποτελέσματα. Μέχρι τώρα έχουν καταγραφεί πληροφορίες από 60000 περίπου ημερήσιες κυνηγετικές εξορμήσεις και έχουν εξαχθεί χρήσιμα αποτελέσματα, μερικά από τα οποία παρουσιάζονται παρακάτω.

Ιστορικό

Η ιδέα της τήρησης αρχείων για την κυνηγετική κάρπωση ξεκινά από την Μ. Βρετανία το 1880 περίπου. Η σύγκριση των στοιχείων του κάθε έτους μ’ αυτά των προηγουμένων έδειχνε την πορεία (αύξηση ή μείωση) των πληθυσμών των άγριων θηραμάτων. Από το 1937 τα πολιτειακά τμήματα θήρας και αλιείας των ΗΠΑ και αργότερα του Καναδά, άρχισαν να καταγράφουν την κυνηγετική κάρπωση με τη χρήση ερωτηματολογίων.

Σήμερα η συμπλήρωση τέτοιων ερωτηματολογίων και η τήρηση στατιστικών στοιχείων για την κυνηγετική κάρπωση αποτελεί πλέον συνήθη πρακτική. Σχεδόν όλες οι πολιτείες των ΗΠΑ και του Καναδά, καθώς επίσης και πολλές χώρες της Ευρώπης, όπως η Γαλλία (από το 1970), η Ιταλία, η Ιρλανδία, η Γερμανία, η Ισπανία κ.α. ακολουθούν τη μέθοδο αυτή για την καταγραφή της κυνηγετικής κάρπωσης, η οποία θεωρείται πλέον διεθνώς, η πιο ενδεδειγμένη.

Στην Ελλάδα, η μέθοδος αυτή ξεκίνησε το 1994 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα, στα πλαίσια του προγράμματος «ΑΡΤΕΜΙΣ».

Αποτελέσματα του προγράμματος παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά στο 22ο Διεθνές Συνέδριο της Διεθνούς Ενωσης Θηραματοβιολόγων (IUGB) στη Σόφια το 1995, όπου οι Γάλλοι ειδικοί επιστήμονες το αποκάλεσαν ως «… το τελειότερο σύστημα καταγραφής της κυνηγετικής κάρπωσης στην Ευρώπη».

Το Μάρτιο του 1996, το Διεθνές Συμβούλιο για τη Διατήρηση των Θηραμάτων και της Αγριας Πανίδας προσκάλεσε τη Κυνηγετική Συνομοσπονδία Ελλάδος, για μια παρουσίαση των αποτελεσμάτων στο διεθνές Συνέδριό του, στη Μπολώνια της Ιταλίας.

Συγκριτικά αποτελέσματα του προγράμματος παρουσιάστηκαν επίσης, στο 23ο Διεθνές Συνέδριο Θηραματοβιολόγων στη Λιόν της Γαλλίας, το Σεπτέμβριο του 1997, στο 7ο και στο 8ο Πανελλήνιο Δασολογικό Συνέδριο της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρίας που έγιναν το 1995 στην Καρδίτσα και το 1998 στην Αλεξανδρούπολη αντίστοιχα και στη Συνάντηση της Μεσογειακής Ομάδας των Τσιχλιδών που οργάνωσαν η ΚΣΕ και η AACT (Σύλλογος των φίλων του παραδοσιακού κυνηγιού) στην Αθήνα το 1998.

Η ΚΣΕ έδωσε στοιχεία για την κυνηγετική κάρπωση και για την κατάσταση των θηραματικών πληθυσμών, που αντλήθηκαν από το πρόγραμμα «Αρτεμις», ως η μοναδική έγκυρη Ελληνική πηγή στους παρακάτω οργανισμούς:

ΕΘΙΑΓΕ (Εθνικό Ιδρυμα Αγροτικής Ερευνας) για τις ανάγκες του προγράμματος που εκπόνησε στα πλαίσια των υποχρεώσεων της χώρας μας που απορρέoυν από την συμφωνία του Ελσίνκι, «Κριτήρια και Δείκτες αειφορικής διαχείρισης των δασών της Ελλάδας». OFFICE NATIONAL DE LA CHASSE (Εθνικός Οργανισμός Θήρας της Γαλλίας) για να τα χρησιμοποιήσει στα Action plans (Σχέδια δράσης) της μπεκάτσας, του τρυγονιού και της σιταρήθρας. OMPO (Ομάδα για την μελέτη των αποδημητικών πτηνών της Δυτικής Παλαιαρκτικής) για να τα δημοσιεύσει στο περιοδικό που εκδίδει τα οποία αφορούν τις τσίχλες.

Μερικά από τα αποτελέσματα της μελέτης

Πώς κυμαίνονται οι δείκτες θηραματικής αφθονίας που δεν είναι άλλοι από τον μέσο αριθμό των θηραμάτων που συναντά ο κυνηγός σε κάθε του εξόρμηση (μέση κυνηγετική ευκαιρία) και τον μέσο αριθμό των θηραμάτων που θηρεύει σε κάθε του εξόρμηση (μέση κυνηγετική κάρπωση).

Aπό τη σύγκριση των 4 προηγουμένων περιόδων φαίνεται ότι:

οι πληθυσμοί του λαγού παρουσιάζουν αύξηση .
οι πληθυσμοί της πετροπέρδικας, διατηρούνται σε σταθερά επίπεδα.
και αντίστοιχα στο ορτύκι, η αφθονία του οποίου εξαρτάται από επί μέρους παράγοντες που αφορούν την αποδημία, ξεχωρίζει η πολύ πλούσια χρονιά του 1995-96.
Στο γράφημα 2 χαρακτηριστικό είναι το πολύ μικρό μέγεθος της κυνηγετικής κάρπωσης συγκριτικά με το μέγεθος της κυνηγετικής ευκαιρίας.
Με ποιο τρόπο το πρόγραμμα «ΑΡΤΕΜΙΣ» στηρίζει το κυνήγι;

Τα αποτελέσματα από τη μελέτη καταγραφής της κυνηγετικής κάρπωσης και παρακολούθησης των θηραματικών πληθυσμών αποτελούν ένα ανεκτίμητο «εργαλείο» τόσο για τον σχεδιασμό της αειφορικής διαχείρισης των θηραματικών πληθυσμών όσο και για την ουσιαστική στήριξη του κυνηγίου.

Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί ένα αδιαμφισβήτητο ντοκουμέντο προκειμένου:

Να πείσουμε τον πολιτικό κόσμο για την σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε το φυσικό περιβάλλον. Να αποδείξουμε ότι το κυνήγι ως σύγχρονη δραστηριότητα είναι αποτέλεσμα ορθολογικού και επιστημονικού σχεδιασμού. Να διεκδικήσουμε με αποδείξεις και τεκμήρια τα δίκαια αιτήματά μας. Να απαιτήσουμε την ουσιαστική συμμετοχή μας σε οποιοδήποτε εθνικό ή ευρωπαϊκό κέντρο αποφάσεων ασχολείται με θέματα σχετικά με το κυνήγι. Και τέλος, να είμαστε εμείς αυτοί που θα αποφασίζουμε για την τύχη του κυνηγίου στην Ελλάδα και όχι κάποια άλλοι.
Ως επιστημονική ομάδα παρακαλούμε όλες τις κυνηγετικές οργανώσεις να στηρίξουν και να προωθήσουν αυτό το εγχείρημα με όλες τους τις δυνάμεις, να δίνουν τα ερωτηματολόγια στους κυνηγούς και να τους πείθουν να τα συμπληρώνουν. Οι κυνηγοί από την πλευρά τους πρέπει να αφήσουν τις προκαταλήψεις και χωρίς να αμελούν να συμπληρώνουν το ερωτηματολόγιο. Τα στοιχεία που δίνουν εισάγονται σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και είναι απόρρητα. Πρόσβαση σ’ αυτά έχει μόνο το διοικητικό συμβούλιο της ΚΣΕ και η επιστημονική ομάδα που τα επεξεργάζεται. Πρέπει να καταλάβουμε όλοι ότι το «Αρτεμις» είναι το εργαλείο που θα στηρίξει το κυνήγι στο μέλλον!
AΡΤΕΜΙΣ ΙΙ

Βασικές απαντήσεις για το Άρτεμις II: Τι είναι το Άρτεμις II;

Είναι η διαρκής λήψη και επεξεργασία στοιχείων και πληροφοριών που αφορούν την κυνηγετική δραστηριότητα, με στόχο τον προσδιορισμό της σχετικής αφθονίας (πληθυσμιακών τάσεων) των θηραματικών ειδών στη χώρα μας.

Το πρόγραμμα αυτό έρχεται να συμπληρώσει το Αρτεμις Ι, κυρίως στον τομέα της συλλογής και ανάλυσης βιολογικού υλικού από τα θηράματα. Αποτελεί έργο της Κυνηγετικής Συνομοσπονδίας Ελλάδας και χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από αυτήν.

Πως γίνεται η συλλογή των στοιχείων;

Η συλλογή των στοιχείων γίνεται από τους θηροφύλακες των κυνηγετικών οργανώσεων με τη βοήθεια ειδικού εξοπλισμού που τους έχει προμηθεύσει η ΚΣΕ Έτσι οι θηροφύλακες στη διάρκεια των τυπικών τους ελέγχων συμπληρώνουν κατ’ αρχήν το ειδικά σχεδιασμένο για το σκοπό αυτό ερωτηματολόγιο, παίρνοντας από τον ελεγχόμενο κυνηγό μια σύντομη συνέντευξη. Ακολούθως ερωτούν τον κυνηγό αν διατίθεται να τους δώσει κάποιες φτερούγες από τα πουλιά που έχει θηρεύσει, ένα μπροστινό πόδι από τον λαγό ή αν μπορούν να εξετάσουν την οδοντοστοιχία του θηρευμένου αγριόχοιρου για να προσδιορίσουν την ηλικία του. Τα δείγματα αυτά τα τοποθετούν σε ειδικό σακουλάκι από πολυαιθυλένιο, συσχετίζουν σε ειδική ετικέτα το δείγμα με τον αύξοντα αριθμό του ερωτηματολογίου που αντιστοιχεί σε μια κυνηγετική εξόρμηση του ελεγχόμενου κυνηγού και τα αποθηκεύουν σε καταψύκτη.

Πώς γίνεται η επεξεργασία των στοιχείων;

Δώδεκα θηροφύλακες διάσπαρτοι σε όλη τη χώρα, οι οποίοι αποτελούν και τους «πυρήνες» του προγράμματος συγκεντρώνουν τα δείγματα αυτά, ο καθένας από τους θηροφύλακες της ζώνης ευθύνης του και μετά από ειδική εκπαίδευση, τα αποψύχουν, τα αποξηραίνουν και ακολούθως αναγνωρίζουν την ηλικία και το φύλο του πουλιού ή του λαγού, στο οποίο ανήκαν αντίστοιχα. Όλα αυτά τα πρωτογενή στοιχεία θα συγκεντρωθούν στην έδρα της επιστημονικής ομάδας και, αφού εισαχθούν σε Η/Υ, θα υποβάλλονται σε στατιστική επεξεργασία.

Αποτελέσματα

Από την ανάλυση και ερμηνεία των στοιχείων του ερωτηματολογίου μελετώνται χαρακτηριστικά της κυνηγετικής δραστηριότητας όπως:
• η κυνηγετική προτίμηση κατά θήραμα και η γεωγραφική της κατανομή,
• η κυνηγετική πίεση των διάφορων περιοχών σε σχέση και με την προέλευση των κυνηγών,
• η θηραματική αφθονία, που προσδιορίζεται από τις ειδικότερες παραμέτρους του κυνηγετικού δείκτη αφθονίας θηραμάτων, όπως η κυνηγετική ευκαιρία, η κυνηγετική κάρπωση, κ.α.
Από την ανάλυση και ερμηνεία των στοιχείων που προκύπτουν από το βιολογικό υλικό (φτερούγες πουλιών, πόδια λαγού και εξέταση δοντιών αγριόχοιρου) προσδιορίζονται:
• Οι συχνότητες ηλικίας και φύλου αντιπροσωπευτικού δείγματος ατόμων διαφόρων θηραματικών ειδών και απ’ αυτό συνάγονται οι δημογραφικές τάσεις των πληθυσμών τους,
• Οι σχέσεις μεταξύ δημογραφικής κατάστασης, μετακινήσεων και γεωγραφικής κατανομής των πληθυσμών των διαφόρων ειδών.

Οφέλη
Τα οφέλη από το πρόγραμμα αυτό είναι ποικίλα και ιδιαίτερα σημαντικά. Ενδεικτικά αναφέρονται:
1. Η δυνατότητα διαμόρφωσης τεκμηριωμένων προτάσεων για την επίτευξη συνεχούς και δίκαιης απολαβής του πλεονάσματος του θηραματικού κεφαλαίου σε συνδυασμό με την κυνηγετική πίεση.
2. Η δυνατότητα συσχέτισης της κατάστασης των θηραματικών πληθυσμών με ετήσιες ή μακροχρόνιες αλλαγές βιοτικών ή άλλων παραγόντων.
3. Η δυνατότητα στρατηγικού σχεδιασμού βελτιωτικών προγραμμάτων που απαιτούνται για την ανάπτυξη και διατήρηση των θηραματικών πληθυσμών κατά είδος (action plan)
4. Η δυνατότητα εκπόνησης σχεδίων αει-φορικής διαχείρισης των θηραματικών πληθυσμών κατά είδος και γεωγραφική ενότητα (master plan)
5. Η δημιουργία τράπεζας πληροφοριών στην ΚΣΕ, η οποία θα συγκεντρώνει τέτοια στοιχεία, που θα της δίνει την δυνατότητα να τεκμηριώνει τις προτάσεις της προς την Πολιτεία.
Χρήστος Θωμαϊδης, Θηραματολόγος – Ορνιθολόγος
Θεοφάνης Καραμπατζάκης, Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος
Γιώργος Λογοθέτης, Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος
Γεσθημανή Χριστοφορίδου, Δασολόγος – Περιβαλλοντολόγος
ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΑΣ

Ενημέρωση 25-8-2011
Παραθέτουμε τους πίνακες με τα στατιστικά στοιχεία του προγράμματος »Άρτεμις» όπως μας εστάλησαν από την επιστημονική ομάδα του προγράμματος.
Βλέπουμε ότι έχουν προστεθεί και τα στοιχεία από την κυνηγετική περίοδο 2009-10.
Σε όσους κυνηγούς έστειλαν την περασμένη χρονιά το δελτίο συμπληρωμένο, θα τους σταλθεί ένας φάκελος που θα περιλαμβάνει -εκτός των αναλυτικών πινάκων με τα στατιστικά στοιχεία έως σήμερα- το νέο δελτίο για την φετινή χρονιά, και μια όμορφη καρφίτσα με απεικόνιση πέρδικας.
Για τους φίλους κυνηγούς που δεν έστειλαν πέρσι το δελτίο να υπενθυμίσουμε ότι μπορούν να παραλαμβάνουν το δελτίο του »Άρτεμις» από το γραφείο του συλλόγου μας.
Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τους πίνακες πατώντας επάνω σε κάθε έναν.

Comments are closed.